Uitgegeven: 8 september 2010
meditatie over Psalm 16 door ds. Krol
Uitgegeven: 31 augustus 2010
Laatst gewijzigd: 2 september 2010
VOORBESTEMMING
predestinatie
Oei! Dat is een zwaar woord. Je hoort het eigenlijk alleen in de kerk en misschien daar nog maar nauwelijks. Voorbestemming of voorbeschikking is het in het Nederlands, maar ook dat zegt toch bijna niemand meer. Vergeten dan maar?
ontstaan
Lijkt me niet. Om te begrijpen waar het in voorbestemming om gaat, is het goed in te zien hoe het begrip ooit is ontstaan. Wat bedoelden mensen toen ze spraken over Goddelijke voorbestemming?
In 1519 woedde in de plaats Zürich in Zwitserland een zware pestepidemie. Tussen een kwart tot de helft van de inwoners stierf. In die periode werkte de reformator H.Zwingli nog maar kort in de stad. Tijdens het ziekenbezoek liep hij gevaar en werd ook daadwerkelijk besmet. Gelukkig overleefde hij de dodelijke kwaal. Mogelijk zag hij zichzelf als een gered instrument in Gods hand. Kerk noch heiligen waren zijn voorspraak, hij dankte zijn genezing direct aan de Here God.
De vragen rondom Gods bedoeling met mensenlevens kwamen hierdoor heel direct en persoonlijk te liggen. Zo werd, in het denken hierover, wat wij de leer van de voorbestemming noemen ontwikkeld. Ontstaan dus niet als leer, niet als een abstracte theorie, maar juist uit het leven van alledag met z'n ups en downs.
Calvijn
Johannes Calvijn heeft deze gedachte nog verder uitgewerkt. Ook voor hem had het geen theoretische waarde, maar ging het om dit leven in dikwijls grote nood, om dat te zien in het perspectief van Gods beloofde Rijk. In Genève was hij zelf als vluchteling uit Frankrijk gekomen. Hij werkte vooral onder vluchtelingen, velen afkomstig uit zijn vaderland. Sommigen waren rijk, maar even zoveel totaal berooid. Vrienden of familieleden hadden soms het leven verloren in de geloofsstrijd. Dat waren mensen met grote vragen omtrent de zin van hun leven. Zou het hen geholpen hebben als Calvijn hen had toegesproken dat het allemaal stom toeval was? In plaats van hen over te laten aan het gevoel van willekeur, verkondigde hij hen dat God een bedoeling met hun leven, ja zelfs met hun nood had. Voorbestemd zijn was voor Calvijn in de eerste plaats getroost zijn.
niet het lot, maar God
Voorbestemming is dus bedoeld als positief begrip en niet een dreigmiddel. Dat het in de loop van de geschiedenis anders is gegaan zal ik helaas niet kunnen ontkennen. Er zijn mensen voor wie door die dreiging en de beklemming een verstikkende situatie in hun geloof is ontstaan. Zij voelden zich ingeklemd door dit zware godsbeeld. Gij zult u geen beeld van de Here God maken. Dat geldt juist ook in dit opzicht heel sterk.
Toch wil ik dat voorbestemd zijn niet graag loslaten. Ondanks de verkeerde en beklemmende uitlegging. Ik wil die herderlijke zorg niet loslaten, en terug naar die oorspronkelijke betekenis.
Inderdaad,ik geloof dat ik niet aan het blinde lot ben overgeleverd, maar dat de Here, de God van Israël, de Vader van Jezus Christus, dat Hij God is. Ik geloof dat Hij mijn leven leidt. Dat is niet altijd even duidelijk, integendeel. Vaak is het ook pas achteraf dat ik dingen denk beter te kunnen begrijpen.
Psalm 16
In Psalm 16 staat dit volgens mij prachtig beschreven. Daar staat:
O, HERE, mijn erfdeel en mijn beker,
Gij zelf bestendigt wat het lot mij toewees.
De meetsnoeren vielen mij in lieflijke dreven,
ja, mijn erfdeel bekoort mij.
De Psalmist is dankbaar voor zijn erfdeel. Niet omdat het nou alleen maar mooi is, maar omdat de Here God dat aan hem heeft gegeven. Als u wilt, kunt u ook nalezen in 1 Koningen 21. De hebzuchtige koning Achab wil een wijngaard hebben van buurman Nabot. Deze Nabot echter houdt van zijn grond, van zijn erfdeel. Niet omdat er geen betere grond denkbaar is. Welnee, er zitten stenen in de grond en er valt nog wel meer over te klagen. Toch is het zijn erfdeel.
je leven, je erfdeel
Het gras van de buren is doorgaans groener. Er is een leuk gedichtje van Wim Zaal:
Anderen hebben altijd alles
Anderen kunnen altijd alles
Ik lig in mijn tuintje en droom maar
Anderen zeggen:
Waar doet hij dat toch van?
Als je in geloof je leven als geschenk van God aanvaardt, dan is dat een grote vreugde. Ik weet wel, in de grond van mijn leven, in mijn akkertje van alledag, zitten heel wat stenen. Het ligt niet steeds lekker in het zonnetje en ja, het kan er ook verschrikkelijk waaien. Toch is het mijn leven, dat mij door God is gegeven. In Jezus Christus weet ik dat Hij er zelfs in liefde de hoogste prijs voor heeft betaald. Zou ik dan een andere bestemming willen dan dat Hij voor mij bepaalt?
ds. G.J.Krol