Uitgegeven: 16 september 2010
Vaders, verbittert uw kinderen niet
"Vaders, verbittert uw kinderen niet, maar voedt hen op in de tucht en de terechtwijzing des Heren"
Efeziers 6,4
"Alles nu wat gij wilt, dat u de mensen doen, doet gij hun ook aldus, want dit is de wet en de profeten."
Mattheüs 7,12
ontzetting
Het rapport van de commissie Adriaenssens over seksueel misbruik in België heeft een schok teweeg gebracht. Vergelijkbare situaties deden zich voor in Ierland, maar ook bij ons in Nederland, bijvoorbeeld de misbruikte jongens van het internaat in Tilburg. De details zijn inderdaad schokkend en beschamend.
niets nieuws onder de zon?
Helaas is het zo dat zulke wantoestanden een heel oude geschiedenis hebben. Tegenover Augustinus (354-430) werd al geklaagd dat priesters zich op allerlei manieren misdroegen en dat is toch haast 1600 jaar geleden. Gerrit Komrij vertaalt een gedicht van de 14e eeuwse Boudewijn van der Luere: "Priesters,magistraten, ze houden er vriendinnen op na ondanks hun belofte van trouw."
60-er jaren
Wat nu in het nieuws komt is veelal uit de 60-er en 70-er jaren. Zo lang is er gezwegen door de slachtoffers. Dat zwijgen kwam vaak uit schaamte, vrees niet geloofd te zullen worden. Er was een cultuur van macht en zwijgen stelt Monic Slingerland in dagblad Trouw.
Rooms-katholieke Kerk?
Op dit moment treft de kritiek vooral het handelen van Rooms-katholieke geestelijken. Leer en leven lagen kennelijk uiteen. Het celibaat is blijkbaar een juk dat voor veel geestelijken ondragelijk is. De afschuwelijke situatie is ontstaan dat de ondraaglijkheid op kwetsbare kinderen werd afgewenteld. Niets nieuws nogmaals. Op oude schilderijen zien we soms monniken die zich te buiten gaan. Er zijn zelfs pausen bekend die kinderen hadden verwekt. De bekende Rotterdamse humanist Erasmus is geboren uit een verborgen relatie. Tot een huwelijk mocht het niet komen; vader werd geestelijke.
"Akela, wij doen ons best"
Nu staan we op dun ijs. Het zou gemakkelijk zijn naar de Rooms-katholieke kerk te kijken en te wijzen die nu op zo'n weerzinwekkende manier in het nieuws is. In het rapport staat te lezen dat er geen dofpotcultuur was. Het werd niet genoemd en de verbitterde slachtoffers durfden niets te zeggen. Toch ben ik er van overtuigd dat dit slechts ten dele een gevolg is van het celibaat. Waar komt het celibaat eigenlijk vandaan? Petrus had een schoonmoeder; hij was dus gehuwd of eventueel weduwnaar.
Paulus, die zelf ongehuwd was, zegt dat het met het oog op Jezus wederkomst misschien beter zou zijn als de mensen zouden zijn zoals hij, in die ongehuwde staat. Ongebonden en vrij om geheel aan het Evangelie zich te kunnen wijden. Maar, zo zegt hij, indien iemand zich niet kan beheersen, "laten zij dan trouwen. Want het is beter te trouwen dan van begeerte te branden". Daar wringt dus de schoen!
Binnen het Jodendom zijn de rabbijnen dikwijls gehuwd, dat wordt ook van hen verwacht.
In de genoemde 60-er en 70-er jaren was seksualiteit vrijwel geheel onbesproken. Er gebeurde uiteraard van alles, maar dat wil niet zeggen dat daar ook over werd gesproken. Ook waren de gezagstructuren veel strakker dan nu.
Er zijn helaas voorbeelden te over; gymleraren, rijinstructeurs(!), zwemmeesters en vele anderen van hoog tot laag. "Seksualiteit is een macht, jongen" zei professor Miskotte al tegen z'n studenten en zo is dat.
Ik vrees dat in diezelfde periode veel hopmannen ("hop, hop" kan het erger!) van de padvinderij, catecheten, predikanten ook van begeerte hebben gebrand. Protestanten en geseculariseerde groepen zullen blijken evenmin vrijuit te gaan.
vaders, verbittert uw kinderen niet
Terecht roept de apostel hiertoe op. De verantwoordelijkheid van een volwassen mens is groot. Het wordt tijd dat we een kind niet langer als kind beschouwen, maar als jong mens. Niet onze mindere, die wij in onze macht hebben. Contact met een kind hebben is verantwoordelijkheid dragen.
Zij die nog weet hebben van hun eigen kindertijd en hoe zij toen in het leven stonden, die zich nog niet hebben laten overwoekeren door hun zogenaamde volwassenheid, zij kunnen wellicht opvoeders zijn. Hoe anders dan door voorbeeld te zijn.
Kinderen hebben behoefte aan voorbeeldfiguren. Daaraan kunnen zij zich slijpen en geestelijk scherpen. Kinderen mogen uitgedaagd worden, maar niet misbruikt of vernederd.
Het erge van verbittering is dat het een bliksem is die naar binnen slaat. Het verwoest mensen van binnenuit. dat is het verdriet dat je uit het rapport tegemoet springt. Daar helpen geen goedkope troostwoorden. De slachtoffers moeten zich uitspreken, al komt het bitterste gal ook boven. Zij hebben als eerste omarming, maar nu in liefde, nodig.
Alles nu wat gij wilt, dat u de mensen doen, doet gij hun ook aldus, want dit is de wet en de profeten.
Niet het negatieve "wat u niet wilt dat u geschied, zo doet dat ook een ander niet" maar het positieve. Daar roept de Here Jezus toe op. Dat vereist een dagelijkse bekering, een serieuze strijd tegen de begeerte. Tegelijk is dit ook de weg van Wet en Profeten; de weg van heel de Schrift. Die is in Jezus Christus vervuld. Het is een weg die Hij baant door vergeving in de grootste strijd te verwerven.
Alleen in dit besef kan Christus Kerk weer tot de Vader terugkeren, als een verloren zoon die dan ondanks alles zonder woorden wordt omarmd.
G.J.Krol